OverPsychologie.nl | Home | Over ons | Contact | Disclaimer | Links | Zoeken |
| Angst | Eten | Relaties | Slapen | Somber | Verslaving |
Zitten anderen mensen altijd zo te zeuren over je drankgebruik? Zijn je vrienden aan het blowen als je ze nodig hebt? Kan je die zak chips niet laten liggen?
Lees hier hoe verslaving ontstaat en wat je er tegen kunt doen.

Een verslaving is het niet kunnen stoppen met het stimuleren van het beloningssysteem in je hersenen (De Jong, Haan & Van de Wetering, 2009). Het beloningssysteem zit in het deel van de hersenen dat we gemeen hebben met dieren, het dierlijke brein. Zo eet een leeuw zijn prooi meteen helemaal op zonder een deel te bewaren voor morgen. Het beloningssysteem werkt bij verslaafden precies hetzelfde.
Naast het dierlijke brein hebben mensen een uitgebreide hersenschors, het menselijke brein. Het menselijke brein zit om het dierlijke brein heen. In het voorste deel van het menselijke brein, je frontale hersenen, zit de remmende werking van het beloningssysteem.
Remmen is een hoog menselijke kwaliteit, dieren kunnen dat niet. Bij verslaafden is deze remmende werking van de frontale hersenen verminderd. Hierdoor kunnen zij niet stoppen met het stimuleren van hun beloningssysteem.
Jong, C.A.J. de, Haan, H.A. de, Wetering, B.J.M, van de (2009) Verslavingsgeneeskunde, Uitgeverij Van Gorcum, Assen.

In de psychologenbijbel (American Psychiatric Association, 2008) heb je een verslaving als je aan drie of meer van de onderstaande zaken voldoet in het afgelopen jaar:
American Psychiatric Association (2008). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders DSM-IV-TR, Harcourt Assessment BV, derde druk, derde oplage.

Een aantal cijfers over de behandelingen van verslavingen in Nederland:
Ouwehand, A.W., Wisselink, D.J., Kuijpers, W.G.T., Delden, E.B. van, Mol, A. (2011). Kerncijfers Verslavingszorg 2010 Stichting Informatie Voorziening Zorg, Houten.

Mensen die verslaafd zijn willen meestal zelf hun gedrag niet veranderen. In zo'n geval stelt een therapeut motiverende vragen, waardoor zij gaan inzien dat zij voor zichzelf veel problemen creëren. Dat zorgt bij hen voor meer motivatie om zelf te veranderen. Deze intrinsieke motivatie zorgt ervoor dat mensen het volhouden om de drang om hun verslaving te volgen te weerstaan. Als zij alleen voor de therapeut willen veranderen, dan hebben zij alleen motivatie van buiten. Deze extrinsieke motivatie is zo gezegd niet sterk genoeg. Alleen met intrinsieke motivatie hou je het vol. Motiverende gespreksvoering wordt dus gebruikt om mensen die verslaafd zijn aan de slag te krijgen en te houden, zodat de daaropvolgende behandelingstechnieken meer effect hebben (NVvP/Trimbos-instituut, 2008).
Aangeleerd gedrag is vaak de oorzaak dat iemand verslaafd is geraakt. Bij cognitief gedragstherapie (CGT) leer je je gedachtepatronen veranderen en kan je nieuw gedrag uitproberen en aanleren. Zo hebben veel verslaafden moeite met het beheersen van hun impulsen. CTG kan dan de zelfcontrole helpen vergroten. Andere voorbeelden CTG zijn het verbeteren van sociale vaardigheden, relatietherapie en groepstherapie. Als de motivatie is verhoogd met motiverende gespreksvoering geeft CGT goede resultaten (NVvP/Trimbos-instituut, 2008).
Naast groepstherapie worden zelfhulpgroepen steeds bekender. Zelfhulpgroepen staan niet onder begeleiding van een professionele hulpverlener. Zo’n groep wordt geleid door een ex-verslaafde, een lotgenoot. Hierdoor zijn herkenning en erkenning makkelijker, omdat iedereen in de groep weet waar over je praat. Voorbeelden van zelfhulpgroepen zijn de anonieme alcoholisten (AA) en anonieme verslaafden (NA). “Ik ben Nico, ik ben 42 jaar en ik ben een alcoholist”, de zin waarmee iedereen zich tijdens zo'n sessie introduceert (NVvP/Trimbos-instituut, 2008).
NVvP/Trimbos-instituut (2008). Multidisciplinaire richtlijn behandeling van alcoholproblematiek, http://www.ggzrichtlijnen.nl, Versie 0.1.




“Zucht kan (…) in een flits voorbij trekken. Een beeltenis, een muziekfragment, een woord dat de verslaving in mij wakker roept. Aanvankelijk kan ik dat nog van me afzetten, maar gaandeweg zwelt de zucht aan totdat ik er weer aan toegeef.”
Zo beschrijft Meindert Inderwisch zijn trek naar de drank. Nu de alcohol sinds 1979 zijn aderen niet meer in komt en ook de angstremmers sinds 2008 verleden tijd zijn, vond hij het tijd voor Zucht. “Een informatief en eerlijk boek over verslaving,” zoals op de kaft staat te lezen. Omstreden psychiater Bram Bakker stond hem als auteur terzijde.
Naast Inderwisch komt ook cabaretier Javier Guzman met zijn verhaal. Pijnlijk en intrigerend. Hij is 12 en alleen thuis. Alle flessen trekt hij uit de kast en merkt: “waarom de halve mensheid dronk. En ik besefte dat ik hier heel erg ver van weg moest blijven, want dit was zo lekker, daar zou ik net zo veel van gaan drinken als papa.”
Ook andere levensverhalen komen langs, zoals over cocaïne en crack verslavingen. Eerst geeft psychiater Bakker een uitleg over de specifieke verslaving, daarna vertelt een ex-verslaafde over zijn verleden. Een vreemde volgorde, want het spannende aan de persoonlijke verhalen is daardoor volledig weg.
Achter een verslaving gaat een wereld van psychische problemen schuil, zoals bijvoorbeeld angststoornissen. Voor psychologen is dat gesneden koek. Maar psychiaters behandelen vooral de lichamelijke symptomen van een verslaving. Zo ondervindt Bakker. Bakker pleit voor meer aandacht voor de andere psychische problemen achter een verslaving.
Zucht is prettig leesbaar, maar niet verslavend. Door de verhalen van de andere verslaafden puilt het boek uit van leed. Een beperking tot alleen Inderwisch en Guzman was beter geweest.
Haanstra heeft het voor elkaar gekregen om van het begin tot eind te boeien. Voor de schaatsfanaat een must om te lezen. En voor alle anderen een levensverhaal over te veel en te weinig aandacht.


Bram Bakker (1963) is psychiater en publicist. Sinds 2009 werkt hij als psychiater bij SolutionS. Verder schreef hij verschillende boeken, zoals Een loden last.
Meindert Inderwisch (1958) is therapeut in de verslavingszorg en ervaringsdeskundige op het gebied van angstremmers en alcohol.
Links
Publicist Bram Bakker
Waarschuwing voor psychiater Bram Bakker
Particuliere Verslavingskliniek Solutions
Meindert Inderwisch – Amor en Psyche


Pushing the limits
Verdonschot
Biografie

"Een tourmanager gaf me in Amsterdam vijf briefjes van duizend om coke te halen. De tourbus bleef op me staan wachten. Misschien staat die er nu nog."
In Pushing the limits beschrijft Leon Verdonschot het bewogen leven van Keith Bakker. Een aaneenschakeling van schokkende gebeurtenissen in drugswalhalla Amsterdam.
Verdonschot trekt je mee in het verleden van de huidige baas van een privé-kliniek voor verslaafden. Op een treffende en humoristische wijze laat hij je de goot voelen. De onderkant van de samenleving waar Keith Bakker terecht was gekomen.
De opbouw van het boek is geniaal. De bladzijde vliegen voorbij. Je krijgt het gevoel dat je aan de bar zit met stoere oom Keith. Hij vertelt mooie verhalen. Verhalen over geluk en verdriet, vertrouwen en bedrog, heel veel en heel weinig.
De hardheid van Keith en de wereld wordt bloedmooi verteld. Het geromantiseerde beeld van zijn leven is niet objectief. Het is alleen vanuit het perspectief van hem geschreven. Juist daardoor kan je het boek niet loslaten zonder het uit te willen lezen.
Bij elkaar genomen geen normale brood bestelling, maar vette heroïne en coke. Drie bruin, vijf wit.


Leon Verdonschot (1973) is schrijver, journalist, presentator en radiomaker. Hij won de Pop persprijs in 2006 met zijn verhalenbundel hart tegen hart.


Verslavingsgeneeskunde
De Jong, De Haan, Van de Wetering
Wetenschappelijk

“De ervaring leert dat in de klinische praktijk van de verslavingszorg veel patiënten moeite hebben met hun gevoelens. Ze herkennen ze niet goed en dat wat ze voelen kunnen ze geen naam geven. Dit fenomeen wordt aangeduid als alexithymie.”
In Verslavingsgeneeskunde leggen verschillende deskundigen uit hoe verslaving in de praktijk wordt behandeld. Met praktijkvoorbeelden en diepgaande biologische verhandelingen wordt geprobeerd alles te benoemen wat de wetenschap heeft ontdekt. Een handboek voor hulpverleners met kennis van zaken over de structuur van de hersenen.
Traditioneel is het verschil tussen de geneeskunde en de psychologie erg groot. Daarom is het goed om te lezen dat ook verslavingsartsen steeds meer de psychologische kanten van verslaving gaan belichten. Daarbij kan het juist voor psychologen nuttig zijn om meer te leren over de biologische kant van verslaving.
Verder gaan de auteurs in de op de protocollenkant van de verslavingszorg. Zij voegen zich bij het debat over alleen protocollen naleven of juist volledig op de klinische intuïtie afgaan. De auteurs leggen de waarheid in het midden.
Zoveel mogelijk geprotocolleerd werken, maar “evidence-based medicine [is] geen topdown kookboekgeneeskunde”. Oftewel: voor lang niet ieder probleem heb je een protocol, waardoor je dan toch de klinische intuïtie moet gebruiken. Echter, als het kan gebruik je het protocol, aldus het handboek. Een visie waar we in psychologenland ook naar toe gaan.
De goede structuur maakt dat de hoofdstukken helder zijn en logisch op elkaar volgen. De auteurs gaan ook in op de vraag: hoe kan je verslaafd raken aan een specifiek middel? “De keuze voor een bepaald middel lijkt eerder omgevingsbepaald dan genetisch.” Specifieke genen voor bepaalde drugs worden niet gevonden. Alleen een algemene kwetsbaarheid voor verslaving is aan te tonen.
Wil je uitgebreide kennis over verslaving opdoen? Dan geeft Verslavingsgeneeskunde jou wat je wil. 

Cor A.J. de Jong is arts en psychotherapeut. Verder is hij hoogleraar verslavingszorg aan de Radboud Universiteit van Nijmegen en directeur van het Nijmegen Institute for Scientist Practitioners in Addiction.
Hein A. de Haan is psychiater en eerste geneeskundige Tactus Veslavingszorg.
Ben J.M. van de Wetering is psychiater bij Bouman GGZ in Rotterdam.
Het einde van mijn verslaving
Ameisen


Het einde van mijn verslaving
Ameisen
Autobiografie

"Ik was doodop van de steeds maar toenemende stress en begon meer te gebruiken van dat ene medicijn dat wel verlichting bracht: alcohol. Praat me niet van een hellend vlak."
Een meeslepende autobiografie van de beroemde Franse ex-cardioloog Olivier Ameisen. Zijn drang naar de fles maakte hem tot een regelrechte verslaafde. Ook gebroken ribben, pols, schouder en black-outs deden hem niet stoppen met drinken.
Daarbij komt nog dat zijn artsen niet het goede behandelen, zo vindt hij. "Mijn fundamentele probleem is niet de alcohol, maar de angst. Als mijn angst verdwijnt, drink ik niet meer."
Volgens Ameisen is verslaving een crisis van de menselijke geest. Maar met wilskracht alleen kom je er niet uit. Een verslaving heeft ook altijd een biologische component, daar is hij van overtuigd.
Na veel Anonieme-Alcoholisten bijeenkomsten en andere omzwervingen vindt hij uiteindelijk het medicijn: Baclofen. Het verminderd zijn hunkering naar alcohol als hij een hoge dosis neemt. Baclofen wordt gewoonlijk gebruikt als spierverslapper tegen de pijn bij MS-patiënten. De spierverslappende eigenschappen geven Ameisen mogelijk minder angst, doordat zijn spieren door de Baclofen ontspannen.
Ameisen schrijft geen bladzijde teveel. De verweving van wetenschappelijk inzichten en persoonlijke ervaringen laat je op een perfecte manier meevoelen: Hoe moet het wel niet zijn als verslaafde arts? Zo vertelt hij: "Artsen hebben de naam bijzonder slechte patiënten te zijn, omdat zij vaak hun eigen genezing tegenwerken".
Een tot in de puntjes verzorgd en eindeloos intrigerend boek. De strijd van Ameisen voor erkenning van de werking van Baclofen is nog in volle gang. Die strijd is onzeker, maar als schrijver heeft hij gewonnen. 

Olivier Ameisen (1953) was een briljant cardioloog, lijfarts van de Franse oud-premier Raymond Barre en uiteindelijk alcoholist. Zijn beroep moest hij beëindigen. Maar nu is hij een begenadigd schrijver en bovenal gezond.
De handelreiziger van de NCF
Conny Braam


De handelsreiziger van de NCF
Braam
Roman

"Het was geen misplaatste grootspraak als hij erop wees dat hun product over de hele wereld werd geroemd vanwege de superieure kwaliteit. Want wie leverde er zulke zuivere cocaïne? (...) Wie gebruikte nog uitsluitend de hoogwaardige cocabladeren die op Java werden geteeld?"
In de historische roman De handelsreiziger van de Nederlandse Cocaïne Fabriek (NCF) van Conny Braam belanden we in de tijd van de Eerste Wereldoorlog. Een roman gebaseerd op waargebeurde feiten.
Lucien Hirschland is handelsreiziger voor de NCF. Hij verkoopt cocaïne aan de omringende landen voor hun soldaten. Robin Ryder is zo'n soldaat. Om 'op te knappen' krijgt deze Engelsman cocaïne. Een legale drug in die tijd, als hij tenminste maar werd geleverd door de NCF.
De verhaallijnen geven vele soorten effecten van cocaïne weer. Van arme gebruiker Robin tot rijke leverancier Lucien. De spanning wordt hierdoor goed vast gehouden.
Lucien handelt en ziet vooral het geld: "Het eindbedrag lichtte voor hem op als knetterend vuurwerk tegen een donkere hemel". Terwijl Robin verzuipt in die verschrikkelijke oorlog: "Hier en daar zocht nog een enkele granaat sissend naar een slachtoffer".
Later kruisen de wegen van handelaar en de dan gewonde oorlogsveteraan door een toevallige samenloop van omstandigheden. "Lucien bestudeerde Ryder nog eens aandachtig. Hij was niet alleen gekleed in vodden, maar zijn blote voeten staken in legerkistjes met kapotte zolen."
Door de ingenieuze verwerking van historische feiten en de effecten van cocaïne geeft Braam je een genuanceerd inkijkje in de wereld van de farmaceutische industrie. Van toen en misschien ook van nu.
De historie van cocaïne prachtig vertaald naar een romantisch perspectief. Het laat je aandacht niet meer los. 

Conny Braam (1948) is antiapartheidsactivist, journalist en schrijfster. Zij debuteerde in 1992 met Operatie Vula over haar ervaringen met de apartheid in Zuid-Afrika. Verder schreef zij romans, zoals De woede van Abraham.
Gevoelssurfen
Laat alcohol je niet verdoven
GevoelssurfenBen jij ook een relatie-dipdrinker? Een gevoelsmijdende flessenverslinder of een ben-even-weg-naar-de-slijter type? Dan is gevoelssurfen wat voor jou.

Het gevoelssurfen geeft je controle over je alcoholgebruik. Door je aandacht te richten op je trek in alcohol merk je dat die trek na enige tijd vanzelf weer verdwijnt. De reden daarvan is dat angsten samenhangen met alcoholgebruik.
Als de angst oploopt dan kan alcohol de angst verdoven. Alcohol is namelijk een verdovende stof. Maar angst verdwijnt ook weer als je geen actie onderneemt en bijvoorbeeld aandachtig gaat ademhalen (link naar Oefening aandachtig ademen)
Bij trek in alcohol werkt het net zo, maar dan moet jij je wel bewust zijn van je gevoelens. Door de alcohol worden je gevoelens onderdrukt. Over onderdrukte gevoelens kan je minder controle houden. Daardoor kan je na het drinken van alcohol slechter inschatten wat je lichaam nodig heeft. Dus wees verstandig en ga gevoelssurfen. Lees minder
Minnen, A. van, Hoogduin, C.A.L., Keijsers, G.P.J. (2004). Protocollaire behandeling in de ambulante geestelijke gezondheidszorg II, tweede druk, Bohn Stafleu van Loghum, Houten.
Gemaakt door Catherine Verviers
Lucht je longen
Uitstellen van dat sigaretje
Lucht je LongenBen jij ook altijd zo verbaast wanneer je pakje alweer leeg is? En wil je niet meer geleefd worden door je sigaret? Minderen, maar niet meteen stoppen? Dan is dit je kans om het genot van het sigaretje uit te stellen, totdat je controle krijgt over het roken.

Uitstel is makkelijker dan afstel. Je houdt het genot nog even voor ogen zonder dat je daaraan toegeeft. Als dat lukt, dan geeft dat een gevoel van controle. Als het niet lukt dan kan je het de volgende week weer proberen. De volhouder wint.
Naast de controle over het roken kan je door deze oefening ook beter gaan voelen waarom je rookt. Door op het moment dat je de sigaret uitstelt op te schrijven wat je voelt kan je achteraf inventariseren wat de belangrijkste redenen zijn waarom je rookt.
Is dit de spanning van het werk, relatie of de familie? Weet jij je geen houding te geven zonder sigaret? Dat zijn de vragen waarover je moet nadenken. De conclusies die je daaruit trekt kan je meenemen in je weekplanning.
Persoonlijk advies om te stoppen met roken
aom.stivoro.nl
Stichting Stivoro
www.stivoro.nl
Anouk
Wat willen ze toch van me?
Anouk
Anouk vertelt hoe ze veilig thuis probeert te komen. Ze heeft geblowd in een coffeeshop en dat is niet goed bevallen:
"Ik stap de tram in en ga zitten, met mijn grote handtas op mijn schoot. Het voelt alsof iedereen me aankijkt en uitlacht. Het lukt niet dit gevoel weg te drukken, omdat ik niet rationeel meer na kan denken. Niemand om mij heen is stoned dus ik moet wel opvallen.
Ineens voel ik me erg paranoide worden. Ik hou mijn tas stevig vast, want ik ben natuurlijk een makkelijk slachtoffer om te beroven. Die gedachte gaat voortdurend door me heen. Stel dat iemand ziet dat ik stoned ben en mijn tas afpakt? Zie je, die man zit al naar me te kijken. En die andere vrouw ook!
Ik raak in paniek, maar probeer het te onderdrukken. En wat duurt die rit lang, het lijkt wel alsof de tram bij elke halte tien minuten stilstaat. Na - voor mijn gevoel - een lange reis kom ik thuis. Ik loop dicht langs de winkels om zo min mogelijk op te vallen. Stel dat iemand nog steeds mijn tas wil roven!

Artwork
Jasper Menger
Ik probeer zo onopvallend mogelijk te zijn en ga niet langs de snackbar waar jongens hangen, maar neem een andere route door een stil straatje naar huis. Als ik thuis kom, duik ik meteen mijn bed in. Met kleren aan, mijn bril nog op.
's Ochtends voel ik me brak, maar anders dan wanneer ik veel heb gedronken. Met een kater voel ik me suf, nu voelt het alsof er een vrachtwagen over me heen is gereden! Gelukkig neemt dit gevoel na een goed ontbijt weer af."
Anouk
Hoe sleutels veranderen van vorm?
Anouk
Anouk's mooie ervaring met blowen:
"Op een gegeven moment wordt mijn hoofd zwaar en ik wil gaan liggen. Ik zit op een ligbank, dus ik hoef alleen maar naar achter de leunen. Ik ga liggen met mijn hoofd op een kussen. Twee kussens vallen op mijn hoofd. Ze hebben randjes van kant. Ik kijk naar het kant en zie de meest prachtige figuren. Ik schiet in de lach en kan niet meer ophouden.
Door die mooie figuren zie ik blauwe en roze kleuren die in cirkels om de figuren heen dansen. Dit is nog grappiger. Ik kom niet meer bij van het lachen. De twee anderen lijken het heel normaal te vinden dat ik me zo gedraag. Dat is ook grappig, dus ik begin nog harder te lachen. Het is n groot paradijs wat ik zie, al die mooie kleuren en figuren stralen rust uit. Ik voel me heel rustig worden, al gaat de slappe lach niet over.
Na een tijdje - ik heb geen idee hoe lang - gaan we naar huis. Het is maar honderd meter lopen naar huis, dus al snel ben ik bij mijn schuur. Ik steek de sleutel in het slot, maar de schuurdeur wil niet open. Stomme sleutel! Ik schiet - hoe kan het ook anders - weer in de lach en blijf proberen. Ik duw de sleutel verder het slot en ik probeer steeds harder het slot te openen. Totdat de sleutel breekt.

Er zit nog een deel in het slot, shit! Nu ik naar de sleutel kijk, zie ik dat het mijn fietssleutel is. Niet zo slim, daar gaat een schuur natuurlijk niet mee open! Ik zet mijn fiets in de gang en loop naar binnen. Ik ga meteen slapen.
's Ochtends voel ik me fitter dan verwacht, alleen dat schuurslot zit me wel dwars. Gelukkig is mijn vader zo lief om me te komen helpen. Tegen hem zeg ik dat ik dronken was. Gelukkig gelooft hij het en hij gaat aan de slag met een boor..."


Stel je vraag aan psycholoog Wiebe Menger via het facebook commentaar
Voor behandeling zie OverTherapie.nl
