OverPsychologie.nl | Home | Over ons | Contact | Disclaimer | Links | Zoeken |
| Angst | Eten | Relaties | Slapen | Somber | Verslaving |
Waarom voel ik me soms zo alleen binnen mijn relatie? Hebben wij wel een normale relatie? Zal ik ooit iemand vinden die mij compleet begrijpt?
Lees hier hoe relaties in elkaar zitten en wat veelvoorkomende problemen zijn binnen relaties.
Wat is een relatie?
Wat is een relatie?
Welk van deze drie stellen heeft een relatie?
- Peter en Anneke wonen doordeweeks apart, maar zien elkaar elk weekend. Dan vrijen ze en slapen dicht tegen elkaar aan.
- Janine en Sam wonen wel samen. Ze voeden hun kinderen liefdevol op. Slapen doen ze alleen in aparte bedden.
- Isabel en Lonneke zijn compleet onafscheidelijk. Ze delen lief en leed. Alleen hebben zij aan lichamelijke liefde weinig behoefte.
Twee mensen bepalen samen of er sprake is van een relatie; jij en de ander. Ook hoe die relatie werkt bepalen jullie samen.
Iedere relatie voelt bijzonder en uniek. Vooral voor de verliefden: “Dat kan ik alleen maar met hem”. Hoewel je jouw eigen unieke beleving hebt, hebben psychologen de volgende gelijkenissen gevonden in relaties:
- Sternberg: liefdesrelaties bestaan uit passie, verbondenheid en/of verbintenis
- Lee: relaties hebben een liefdesstijl; kameraadschap, onbaatzuchtig, afhankelijk, pragmatisch, speels en/of romantische
- Vansteenwegen; relaties bestaan uit intieme en/of zakelijke elementen
- Fisher; er is bij relaties sprake van liefde, verliefdheid en/of lust
- Fromm: als je de liefdesladder beklimt ervaar je infantiele liefde, rijpe liefde of onrijpe liefde.
- Levitz-Jones en Orlofsky; er zijn verschillende niveaus van intimiteit in relaties. Intiem, pre-intiem, pseudo-intiem, stereotiepe en/of geïsoleerd.
Welke soorten relaties bestaan er?
Welke soorten relaties zijn er?
Wat voor soort relatie je hebt, hangt af van de manier waarop de partners omgaan met intimiteit, en van de levensloop en persoonlijkheid van beide partners. Ook zogenaamde 'relatie elementen' beinvloeden je relatie:
Relatie elementen
Passie, verbintenis en intimiteit zijn de drie relatie elementen die psychologen onderscheiden. Sommigen psychologen zien hierin hiërarchie, volgens anderen zijn deze elementen gelijkwaardig.
Omgaan met intimiteit
In veel relaties kunnen de beide partners hun intimiteit veilig beleven. Het overkomt velen echter ook dat zij of hun partner op enig moment bang zijn gekwetst te worden. Hierdoor kan je je extreem vast gaan klampen aan de ander of jezelf juist niet willen binden.
Relationele ontwikkeling bij levensloop
Een mens gaat door verschillende levensfasen: van baby tot kind, tiener, puber, adolescent en (jong/oud)volwassene. Tijdens deze fasen heb je verschillende dingen nodig van anderen. Als tiener is het belangrijk om geaccepteerd te worden door de groep leeftijdsgenoten, als adolescent ontdek je jou eigen individualiteit, en als (jong)volwassene richt je je vooral op het stichten van een thuisbasis. Deze levensfasen beïnvloeden wat je nodig hebt van je partner en liefdesrelatie en hoe jij en je partner die vorm geven.
Persoonlijkheid
In je persoonlijkheid ligt onder andere besloten of je pragmatisch bent, speels, emotioneel, altruïstisch of sociaal. Jij en je partner nemen deze persoonskenmerken mee in je relatie.
Hoeveel mensen hebben een relatie?
Hoeveel mensen hebben een relatie?
- Nederland telt iets meer ongehuwden dan gehuwden: bijna 7,8 miljoen is ongehuwd, tegenover 6,8 miljoen getrouwde mensen (bron: CBS, 2011).
- Bijna 1,2 miljoen mensen scheidden in 2011, en ruim 0,8 miljoen mensen werd dat jaar weduwe.
- De drie meest genoemde redenen om te scheiden voor Nederlandse mannen zijn (Rögels, 2007): botsende karakters, verliefd zijn op een ander, uitgekeken zijn op de partner.
- De Nederlandse vrouw noemt ook het vaakst botsende karakters en verliefd zijn op een ander, maar geeft daarna vaker lichamelijk geweld aan als reden om te scheiden (Rögels, 2007).
Bronnen
Centraal Bureau voor Statistiek (2011) Bevolking; geslacht, leeftijd, burgerlijke staat en regio, 1 januari.Ontleend via: http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLNL&PA=03759ned&D1=0,3,6,9,12&D2=129-132&D3=0-4&D4=(l-1)-l&VW=T
Rögels, N. (2007) Levenslooppsychologie – Jongvolwassenen, volwassenen en oudere volwassenen. Soest: Uitgeverij Nelissen.
Hoe ga je om met relatieproblemen?
Hoe ga je om met relatieproblemen?
Iedere relatie voelt uniek en er zijn veel soorten relaties. Daar horen veel verschillende soorten relatieproblemen bij. Hieronder behandel ik een paar veel voorkomende relatieproblemen:
Botsende karakters
“In het begin vond ik het spannend dat we zo anders waren. Maar nu word ik er moe van. We zijn het over álles oneens! Om gek van te worden.”
Tip voor de singles: aangezien niemand zomaar verandert (nee, ook niet die ene met die mooie ogen) kun je maar beter op voorhand goed selecteren. Kijk dus realistisch naar dealbreakers bij het kiezen van je partner.
Voor degene die al in een relatie zitten; kijk eens naar de oorzaak van de ruzies wanneer je bent afgekoeld. Analyseer dus samen na een ruzie of neem samen een time-out tijdens een ruzie.
Intimiteit delen met een ander dan je partner
Het lijkt zo onschuldig om gedachten en gevoelens te delen met anderen. Bijvoorbeeld vrienden, familieleden of collega. Toch is dit de eerste stap uit je relatie. Je zoekt iets dat je in je relatie niet ontvangt. Beter dan dit voor je te houden, of met anderen te delen is dit te delen met je partner. Extra tip: hou de volgende grens in ere; wat je niet doet met je schoonvader, doe dat ook niet met een ander dan je partner.
Uitgekeken op je partner
Er bestaan mooie ideeën over relaties in onze westerse wereld. Gevoed door romantische schrijvers, media, vrienden en de menselijke fantasie. Veel van deze relatieideeën zijn helaas geen werkelijkheid. Bijvoorbeeld:
- Voor liefde hoef je geen moeite te doen.
- Als iemand mij goed kent, hoef ik niet te vragen om iets waar ik naar verlang. Dat voelt de ander aan.
- Bij die ander ben ik een ander.
Onrealistische ideeën en relaties kun je leren herkennen met hulp van een psycholoog die is gespecialiseerd in relaties.
Lichamelijk geweld & machtsproblemen
Er zijn mensen die teveel liefde geven. Zelfs zoveel dat zij er zelf geleidelijk aan onderdoor gaan. Het ontstaat meestal vanuit minderwaardigheid, behoefte aan controle, depressie, hechtingsangst of gebrek aan vertrouwen. Om hiermee om te leren gaan is begeleiding van een gespecialiseerde psycholoog nodig.
Sweat baby sweat
Jan Martens
Sweat baby sweat
Jan Martens
Dansvoorstelling
Symbiose in balans
Mirella Brok
In een zwarte boxer staat hij op de witte dansvloer. Met zijn voeten uit elkaar en zijn knieën gebogen. Zij staat gehurkt met haar voeten op zijn bovenbenen. Zijn vingers zijn ineengevlochten achter haar hals en haar vingers achter de zijne. Zij kijkt hem aan. Hij kijkt terug. Langzaam strekt ze haar benen uit. Het is stil. Ze bewegen zich langzaam. Hun ogen blijven op elkaar gericht. Uiteindelijk hangt zij met gestrekte benen en armen aan hem vast.
Sweat baby sweat is de nieuwste choreografie van de Belgische choreograaf Jan Martens. In het stuk bewegen de dansers zich in langzaam tempo om elkaar heen. Ze voeren vloeiend een reeks acrobatische houdingen uit, die steeds weer worden herhaald: Zij strekt zich uit, hij zet zich schrap. Hij pakt haar anders vast, zij hangt aan hem. Hij rolt naar achter, zij rolt daardoor naar voren. Ze staan op. Ze zoenen. Lang. Op de achterwand verschijnt de tekst “As long as you are here I am too”.
Sweat baby sweat laat de relationele dans zien
Sweat baby sweat laat prachtig de relationele dans zien die je danst met iemand die dicht bij je staat. Soms heb je ruimte nodig, soms nabijheid. Fijn als deze behoeftes voor beide partners synchroon lopen. Maar een uitdaging als deze behoeftes haaks op elkaar staan. Als jij en je partner tegenstrijdige behoeften hebben en deze proberen 'uit te dansen' (uit te vechten), dan vergroot dat de kans op vallen. Met liefde andermans behoefte erkennen en dan vragen om ruimte geeft meestal betere resultaten. Dan word je gedragen.
De man – die in dit stuk het vaakst de ander draagt en soms letterlijk verstikt raakt – heeft meer behoefte aan ruimte. Hij duwt haar zonder te laten vallen omlaag. Zij voelt een grotere behoefte om dichterbij te blijven. In verhoogt tempo klimt ze in hem. Hij duwt. Zij klimt. Ze krult haar tenen om zijn kuiten; alles uit de kast om hem bij zich te houden. Wanneer hij haar niet meer wegduwt, maar omarmt en dichterbij neemt, verandert zij haar houding zodat zij hem kan dragen.
Tijdens de voorstelling heb ik mijn adem ingehouden. Wachtend tot het fout zou gaan tussen de geliefden. Hopend dat het niet zo ver zou komen. In Sweat baby sweat laat de vrouw uiteindelijk voorgoed los en groeien de dansers langzaam en liefdevol uit elkaar. Het bittere einde wordt zoeter gemaakt door de ondersteuning van geprojecteerde songteksten op de achterwand en de hese stem van Cat Power met akoestische gitaar. As long as you are here I am too.
Sweat baby sweat,
Choreograaf Jan Martens, dansers Kimmy Ligtvoet, Steven Michel
Moderne dans voorstelling
Frascati producties
Meer informatie verkrijgbaar via:
Jan Martens (1984) is een Belgische danser en choreograaf. Als maker laat hij dansers vanuit een thema dansen, waarbij de kijker een eigen verhaal kan maken. Zijn nieuwste voorstelling "a small guide on how to treat your livetime companion" is in januari te zien in Brabantse theaters.
Het Relatieparadijs
Saskia de Bel
Het relatieparadijs
Saskia de Bel
Zelfhulpboek
Prettig praktisch
en degelijk doordacht
"De evolutie heeft twee tegenstrijdige belangen bij onze partnerkeuze: verschillende genen (om sterke kinderen te krijgen) en overeenkomstige genen (voor een maximale stabiliteit en solidariteit). Het brein schippert zichtbaar tussen die twee belangen. We voelen ons vertrouwd bij mensen met dezelfde genen en seksueel aangetrokken tot partners met andere genen."
Ondersteund door wetenschappelijke weetjes beschrijft psychologe Saskia de Bel in Het Relatieparadijs "ons relatieideaal". Dat "is niets minder dan autonomie in verbondenheid: helemaal jezelf en dichtbij de ander". Met dit boek wilde zij een wegwijzer voor een betere relatie schrijven. Kom ik daarmee in het paradijs?
De vrolijke omslag doet geen wetenschappelijk gefundeerde kennis vermoeden. Dat zij de wetenschap er toch bij betrekt, is een aangename verrassing. Daardoor kan je meer vertrouwen op haar kennis in de luchtiger gedeeltes. Zij haalt relatietherapeuten uit de praktijk aan die ook onderzoek doen. Zo citeert zij Liesbeth Eurlings-Bontekoe: "We moeten niet vergeten dat autonomie pas aanwezig is als je ook met de belangen van anderen weet rekening te houden."
"Teveel mensen gedragen zich als een vrijgezel in een relatie"
Een punt van kritiek is dat ik teveel verbondenheid merk met emeritus hoogleraar en relatietherapeut Alfons Vansteenwegen. Hij schrijft in haar voorwoord: "Saskia de Bel is de aangewezen persoon om dit boek te schrijven". Dat maakt het voor haar een stuk lastiger om zijn kennis neutraal te beoordelen. Dat blijkt doordat ze hem te vaak citeert, zoals: "Je moet iets hebben voordat je wat kunt geven". Als autoriteit schrijf je niet altijd geniale zinnen. Maar één van de quotes van Vansteenwegen mag er zeker wezen: "Teveel mensen gedragen zich als een vrijgezel in een relatie". Ben je dan teveel autonoom en te weinig verbonden?
Achterin geeft zij een spannende indeling van stelletjes en singles. "Waar hoor ik bij," denk ik dan. De voorgenoemde vrijgezel in de relatie is volgens mij dan het zakelijke huwelijk met veel autonomie en weinig verbondenheid: "Jullie hebben ieder apart een heel ontwikkelingsproces achter de rug. Dat heeft geleid tot zelfbewustzijn en zelfontplooiing, en stevig op eigen benen staan. Jullie kunnen uitstekend alleen zijn en jezelf zonder partner vermaken, waardoor het aan tijd of zin kan ontbreken om samen dingen te doen."
"Ik ken vriendinnen die in mijn ogen
behoorlijk gehandicapt zijn vanuit het rollenpatroon"
Ook laat zij veel ervaringsdeskundigen aan het woord: "Ik ken vriendinnen die in mijn ogen behoorlijk gehandicapt zijn vanuit het rollenpatroon wat ze uit hun opvoeding hebben meegekregen. Dat gedienstige of onderdanige, maakt dat ze geen gelijkwaardige partner kunnen zijn," tekent zij op uit de mond van een vrouw van 45. Haar naam is het enige wat ik mis. Een fictieve naam zou al helpen.
De Bel heeft me iets dichterbij het relatieparadijs gebracht met haar wegwijzer. Lekker praktisch, maar wel even verder doorgedacht.
Het relatieparadijs,
Saskia de Bel, 256 blz
Zelfhulpboek
Kosmos Uitgevers, 2011
Verkrijgbaar via:
Saskia de Bel is psycholoog en heeft een praktijk voor psychotherapie en loopbaanbegeleiding. Eerder schreef zij Samen uit, samen thuis.
ADHD Relaties
Melissa Orlov
ADHD Relaties
Melissa Orlov
Zelfhulpboek
Bedrukt door de drukte of zuchtend onder het gezeur?
Wiebe Menger
"Je partner lijkt nooit te doen wat hij heeft beloofd, bijna alsof je een extra kind in je gezin hebt in plaats van een volwassene. (...) Je zeurt en begint een hekel te krijgen aan de persoon die je bent geworden".
"De persoon van wie je hield transformeerde in een controlfreak die elk pietluttig detail van jullie leven probeert te sturen. Hoe je ook je best doet, in de ogen van je partner is het nooit goed genoeg".
Melissa Orlov schrijft als ervaringsdeskundige voor partners met en zonder Attention Deficit Hyperactivity Disorder (Vrij vertaald is ADHD: Alle Dagen Heel Druk). Goeroe op dit terrein, Edward Hallowell, omschrijft haar als: "veel deskundiger dan de meeste deskundigen." Zelf wist Orlov het gevecht voor haar huwelijk te winnen. Door haar manier van communiceren en zijn ADHD waren zij uit elkaar gedreven. Uit ervaring leert men, zoals men placht te zetten. Dus wat kan mevrouw Orlov ons leren?
"Dankzij zijn speelsheid kan ik weer verbinding maken met het kind in mezelf"
Kent u Dr. Phils vrouw Robin? Zij loopt altijd hand in hand met Dr. Phil de studio uit. Heel Amerikaans dragen zij uit: "Dr. Phil heeft een geweldig huwelijk, daarom kunt u hem geloven". Zo neemt Orlov ook haar eigen leven als leidend voorwerp in ADHD Relaties. Ondanks de ADHD van haar man, zijn zij toch samen gelukkig geworden. Oftewel: "Doe zoals ik, dan loopt het goed met je af". Haar eigen ervaring is te aanwezig. Ik zou meer gedoseerd haar ervaring willen horen. Randi Kreger laat dat goed zien in Leven met een borderliner.
Toch lezen de vele voorbeelden prettig weg. Zoals een voorbeeld waarin zij dol is op haar man door zijn ADHD: "Hij is een geweldige speelkameraad voor de kinderen. (...) Dankzij zijn speelsheid kan ik weer verbinding maken met het kind in mezelf."
"Mythe 1 - Ik kan er niks aan doen, het komt door mijn partner"
De overvloedige opsommingen zijn goed geschreven, maar soms te lang. Zo geeft zij zes gevaarlijke mythes over boosheid, zoals: "Mythe 1 - Ik kan er niks aan doen, het komt door mijn partner". Als tip voor de partner zonder ADHD benadrukt zij scherp: "Natuurlijk kun je er iets aan doen! (...) neem weer de verantwoordelijkheid voor je eigen geluk [en geef] je partner verantwoordelijkheid voor zijn of haar eigen dingen." Zo wil zij van een ouder-kind relatie tussen partners een ouder-ouder relatie maken.
Als ik op de details focus, dan valt een enkele verkeerd geplaatst woord mij op. Daarentegen is het verfrissend dat Orlov ook vrouwen met ADHD als voorbeeld neemt. Meestal wordt ADHD alleen gekoppeld aan mannen, omdat meer dan twee keer zoveel mannen ADHD hebben. Maar ook 1,2 procent van de vrouwen heeft ADHD (Graaf, Ten Have & Van Dorsselaer, 2010).
De les van Orlov die ik meeneem is: "Een betere relatie begint bij jezelf, ook al heeft de ander ADHD".
ADHD Relaties,
Melissa Orlov, 240 blz.
Zelfhulpboek
Hogrefe 2011
Verkrijgbaar via:
Melissa Orlov heeft een partner en een dochter met ADHD. Ze coacht stellen met ADHD.
Bron
Graaf, de, R., Ten Have, M., Van Dorsselaer, S. (2010). NEMESIS-2: De psychische gezondheid van de Nederlandse bevolking. Opzet en eerste resultaten. Utrecht: Trimbos-instituut.
Meer weten over relaties?
Stel je vraag aan Mirella (psycholoog intermenselijke relaties) via het facebook-commentaar hieronder